Błędy AI na sali operacyjnej: Zamiast leczyć, ranią pacjentów. Analiza niebezpieczeństw

David

18 lut 2026 — 6 min read

AI w chirurgii: czy jest bezpieczne? Błędy systemów nawigacyjnych

Sztuczna inteligencja miała zmienić medycynę. Na sali operacyjnej jej błędy mogą wpływać na twoje zdrowie. Systemy nawigacyjne AI obiecują chirurgom precyzję. Rzeczywistość pokazuje, że technologia czasem zawodzi w ważnych momentach.

Przyjrzyjmy się TruDi Navigation System firmy Johnson & Johnson. To narzędzie miało pomagać chirurgom w pozycjonowaniu instrumentów. W pierwszych latach system był obwiniany o niepotwierdzone awarie. W niektórych przypadkach wprowadzał chirurgów w błąd co do lokalizacji urządzenia.

Problem jest prosty. Kiedy AI pokazuje chirurgowi błędne dane, chirurg podejmuje decyzję opartą na fałszywych informacjach. W medycynie każdy milimetr ma znaczenie. Błąd w lokalizacji narzędzia może oznaczać uszkodzenie ważnej struktury anatomicznej.

TruDi to system nawigacyjny wykorzystujący AI do śledzenia pozycji instrumentów chirurgicznych. Teoretycznie zwiększa precyzję i zmniejsza ryzyko błędów ludzkich. W praktyce dwa pozwy zostały złożone przeciwko systemowi. Powódcy twierdzą, że sztuczna inteligencja sprawiła, że urządzenie było mniej bezpieczne niż przed jej wprowadzeniem.

To paradoksalna sytuacja. Technologia, która miała poprawić bezpieczeństwo, według niektórych pacjentów je pogorszyła. System, który miał być dodatkowym zabezpieczeniem, stał się źródłem nowych zagrożeń.

Jakie błędy popełniają systemy chirurgiczne AI?

Błędy AI w chirurgii mają konkretne konsekwencje dla pacjentów. Reuters doniósł, że dwóch pacjentów podobno doznało udarów po przypadkowym uszkodzeniu głównej tętnicy podczas operacji z użyciem systemu AI.

Te przypadki pokazują podstawowy problem. AI może błędnie interpretować dane anatomiczne. Może źle kalibrować się do indywidualnych cech pacjenta. Może zawiesić się w ważnym momencie procedury. Kiedy chirurg polega na systemie, który pokazuje nieprawidłowe informacje, efekt może być poważny.

Najbardziej niepokojące jest to, że błędy często dotyczą podstawowych funkcji systemu - precyzyjnego śledzenia pozycji. To jak GPS w samochodzie pokazujący, że jedziesz prosto, podczas gdy skręcasz w przepaść.

Dlaczego implementacja AI może zwiększać ryzyko?

Kluczowy problem tkwi w nadmiernym zaufaniu do technologii. Chirurg, który przez lata polegał na własnym doświadczeniu, nagle otrzymuje system obiecujący większą precyzję. Kiedy AI pokazuje coś innego niż to, co chirurg widzi lub czuje, powstaje konflikt zaufania.

Systemy AI w chirurgii często działają jak czarna skrzynka. Chirurg widzi wynik, ale nie rozumie, jak algorytm do niego doszedł. Kiedy pojawia się błąd, trudno go szybko zidentyfikować i skorygować. W tradycyjnej chirurgii doświadczony lekarz wie, kiedy coś idzie nie tak i może natychmiast zareagować.

Dodatkowym problemem jest tempo rozwoju technologii. Firmy medyczne konkurują o to, kto pierwszy wprowadzi nową funkcję AI. To może prowadzić do wdrażania niedostatecznie przetestowanych rozwiązań. Testy laboratoryjne nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste warunki sali operacyjnej z jej zmiennością.

Najważniejsza lekcja z przypadków takich jak TruDi jest prosta: AI w medycynie nie może zastąpić ludzkiego osądu. Może go tylko wspierać. Systemy nawigacyjne powinny być traktowane jako narzędzia pomocnicze, a nie nieomylne autopiloty. Bezpieczeństwo pacjenta zawsze musi być priorytetem nad technologiczną nowinką.

Jak chronić pacjentów przed błędami AI? Regulacje, testy i przyszłość medycyny

Sztuczna inteligencja na sali operacyjnej może zawieść. Pytanie brzmi: jak się bronić? Problem nie tkwi w samej technologii. Problem tkwi w sposobie wdrażania, testowania i nadzorowania. Nie chodzi o usunięcie AI z medycyny. Chodzi o stworzenie ram bezpieczeństwa. Te ramy muszą być równie rygorystyczne jak dla pilotów samolotów. Muszą być nawet bardziej rygorystyczne.

Obecnie poruszamy się w szarej strefie. To strefa prawna i etyczna. Kiedy pojawia się błąd, zaczyna się przerzucanie odpowiedzialności. Producent oprogramowania, Integra LifeSciences, otrzymał system TruDi. Firma stwierdza oficjalnie: „nie ma wiarygodnych dowodów na jakikolwiek związek przyczynowy” między technologią a obrażeniami. Pacjenci i ich prawnicy walczą o sprawiedliwość.

Jakie są obecne standardy testowania medycznych narzędzi AI?

Standardy testowania urządzeń medycznych powstały dla sprzętu. Ten sprzęt działa w przewidywalny sposób. Przykłady to skalpel i aparat rentgenowski. AI nie jest statycznym narzędziem. To system, który się uczy. System adaptuje się. System popełnia błędy w sposób, którego twórcy nie przewidzieli.

Tradycyjne testy często nie wyłapują wszystkich problemów. W pozwie przeciwko systemowi TruDi ofiara udaru zarzuca: „produkt był prawdopodobnie bezpieczniejszy przed integracją zmian w oprogramowaniu mających na celu włączenie sztucznej inteligencji”. To poważna ocena. Dodanie AI nie pomogło. Pogorszyło sytuację. Wprowadziło nowe ryzyka.

Testowanie AI powinno przypominać testowanie autonomicznych samochodów. Nie powinno przypominać testowania tosterów. Musi obejmować tysiące symulacji. Symulacje muszą pokazywać nietypowe scenariusze. Musi analizować zachowanie algorytmu w warunkach stresu. Testy laboratoryjne to za mało.

Co mówią eksperci o potrzebie nowych regulacji dla AI w medycynie?

Specjaliści zgadzają się. Potrzebujemy nowego podejścia. Obecne regulacje nie nadążają za rozwojem technologii. Pojawiają się doniesienia o incydentach. Przykład: chirurg przypadkowo przebił podstawę czaszki pacjenta. System wymaga uszczelnienia.

Kluczowe postulaty ekspertów:

Transparentność algorytmów: Chirurdzy i regulatorzy muszą rozumieć decyzje AI. Koniec z „czarnymi skrzynkami”.
Ciągły nadzór: Urządzenia AI muszą być monitorowane po wprowadzeniu na rynek. Zbieraj dane o działaniu w realnym świecie.
Jasna odpowiedzialność prawna: Musisz wiedzieć, kto odpowiada za błąd. Producent oprogramowania? Szpital? Lekarz, który zaufał maszynie?

Bez solidnych ram prawnych i standardów certyfikacji ryzykujemy. Innowacje medyczne będą wprowadzane kosztem bezpieczeństwa pacjentów.

Jak pacjenci mogą chronić się przed błędami systemów chirurgicznych AI?

Jako pacjent masz prawo do informacji. Zanim zgodzisz się na operację, zadawaj pytania. Dotyczy to szczególnie skomplikowanych operacji. To nie jest brak zaufania do lekarza. To świadomy udział w procesie leczenia.

Oto lista pytań. Zadaj je chirurgowi przed operacją z wykorzystaniem AI:

Czy w mojej operacji będą wykorzystywane narzędzia wspomagane przez sztuczną inteligencję?
Jakie jest Pana/Pani doświadczenie w pracy z tym konkretnym systemem?
Jakie korzyści i jakie znane ryzyka wiążą się z użyciem tej technologii w moim przypadku?
Czy szpital ma procedury na wypadek awarii systemu AI w trakcie operacji?
Czy istnieją alternatywne metody leczenia, które nie wykorzystują tego systemu?

Twoje zdrowie jest najważniejsze. Technologia ma je chronić. Nie ma narażać na nowe niebezpieczeństwa. Świadoma zgoda na leczenie to fundament bezpieczeństwa. Dotyczy to także cyfrowej medycyny.

Najczęściej zadawane pytania

Pacjenci i lekarze mają pytania o sztuczną inteligencję w medycynie. Zebraliśmy najważniejsze z nich. Odpowiadamy prosto.

Czy AI zastąpi chirurga?

Nie. AI to narzędzie wspierające chirurga. Systemy nie mają ludzkiej intuicji. Nie adaptują się do nieprzewidzianych sytuacji. Nie ponoszą etycznej odpowiedzialności za życie pacjenta.

AI analizuje dane szybciej niż człowiek. Sugeruje optymalne ścieżki cięcia. Prowadzi instrumenty z milimetrową precyzją. Kiedy coś pójdzie nie tak, chirurg przejmuje kontrolę. Chirurg podejmuje decyzję. Chirurg ponosi odpowiedzialność za wynik operacji.

Jakie zagrożenia niesie AI w chirurgii?

Główne zagrożenia to:

Nadmierne zaufanie do technologii
Błędy w interpretacji danych przez algorytm
Brak procedur awaryjnych

Kiedy chirurg ufa AI bardziej niż własnym zmysłom, pojawia się problem. Systemy mogą błędnie interpretować dane anatomiczne. Szczególnie przy nietypowych anatomii. Mogą zawiesić się w kluczowym momencie operacji.

Bez szkolenia chirurgów w obsłudze systemów ryzyko błędów rośnie. Bez jasnych procedur na wypadek awarii ryzyko rośnie.

Brak standaryzacji to dodatkowy problem. Różne systemy działają na innych zasadach. To utrudnia chirurgom przechodzenie między technologiami. Zwiększa ryzyko pomyłek.

Czy pacjent może odmówić operacji z AI?

Tak. Masz prawo do świadomej zgody na leczenie. Lekarz musi wyjaśnić dostępne metody leczenia. Musi przedstawić korzyści i ryzyka każdej metody.

Jeśli nie czujesz się komfortowo z operacją wspomaganą przez AI, poproś o alternatywne metody. Dobry chirurg uszanuje twoją decyzję. Przedstawi inne opcje, jeśli są dostępne.

Twoje zdrowie jest najważniejsze. Masz prawo pytać. Masz prawo wątpić. Masz prawo podejmować decyzje, które uważasz za najlepsze. Technologia ma ci służyć.

Jak sprawdzić doświadczenie szpitala z systemem AI?

Zadaj te pytania przed operacją:

Ile operacji z tym systemem przeprowadził szpital?
Czy chirurdzy przeszli certyfikowane szkolenia od producenta?
Jakie są wyniki tych operacji w porównaniu do tradycyjnych metod?
Co się dzieje, gdy system zawiedzie w trakcie operacji?

Nie bój się zadawać tych pytań. Szpital z doświadczeniem udzieli konkretnych odpowiedzi. Przedstawi dane potwierdzające kompetencje.

Czy AI w medycynie to moda?

Nie. Sztuczna inteligencja w medycynie zostanie z nami. Jej rola będzie ewoluować.

Kluczowe jest mądre i bezpieczne wdrażanie. To oznacza:

Solidne testy
Przejrzyste regulacje
Odpowiednie szkolenia dla lekarzy
Priorytet bezpieczeństwa pacjenta nad technologiczną nowinką

AI nie rozwiąże wszystkich problemów medycyny. Może stać się potężnym narzędziem w rękach przygotowanych specjalistów. Warunek: najpierw zbudujmy solidne fundamenty bezpieczeństwa.